هدف اساسی مطالعه کنونی بررسی برخی ویژگی های روان سنجی پرسشنامه کیفیت زندگی (QLQ) بوده است. پرسشنامه حاضر، یکی از پرسشنامه هایی است که به منظور سنجش کیفیت زندگی افراد بزرگسال توسط ایوانس و کوپ در سال 1989 تهیه گردید. پرسشنامه یاد شده 16 بعد از کیفیت زندگی را پوشش می دهد و جمعا دارای 192 سوال است. مفروضه اساسی پرسشنامه یاد شده این است که رفتارهای افراد در پاسخ به جنبه های خاص محیطی می تواند معرف کیفیت زندگی تلقی شود. بدین خاطر QLQ کوشیده تا شاخص چند بعدی از رفتارهای فردی را مشخص سازد. در بررسی حاضر 400 معلم شاغل در دبیرستان های شهر تهران (200 مرد و 200 زن) به صورت خوشه ای مرحله ای از مناطق شمال، جنوب، شرق و غرب انتخاب گردیدند. نتایج به دست آمده نشان داد که QLQ از آلفای کرونباخ مناسبی در کل و در نیمه اول و دوم برخوردار بوده و ضریب پایانی (reliability) و همبستگی دو نیمه آزمون نیز مناسب ارزیابی شده است. ضرایب همبستگی مربوط به بازآمایی 16 خرده مقیاس QLQ در همه موارد مثبت و معنادار بوده است. از طرف دیگر براساس نظر مولفین پرسشنامه، هر ماده ای از خرده مقیاس ها که همبستگی اش با دیگر خرده مقیاس ها از زیر مجموعه خود بیش تر بوده حذف شده و در نهایت 163 ماده باقی مانده است. مقایسه نتایج زنان و مردان و نمونه هایی ایرانی و غیرایرانی در خرده مقیاس های QLQ نشانگر تفاوت معنادار یافته ها در مورد برخی از خرده مقیاس ها است، گرچه تفاوت نمونه های ایرانی و غیرایرانی در سیزده خرده مقیاس مشهود است. هنجار گزینی مربوط به نمونه های ایرانی براساس مواد اصلی پرسشنامه و مواد حذف شده در جدول های مربوطه ارایه شده است.

مقدمه و اهداف: در حال حاضر بررسی کیفیت زندگی (Quality of Life) به عنوان یک موضوع مهم در مطالعات بیماری های مزمن، به خصوص سرطان، مطرح می باشد. سرطان در تمام موارد بر کیفیت زندگی بیماران به درجات مختلف تاثیر می گذارد و در حال حاضر ابتلا به سرطان ها یکی از مسایل مهم در ایران و تمام دنیا می باشند. در این بین سرطان پستان یکی از شایع ترین سرطان ها در زنان می باشد. میزان بقای مبتلایان به سرطان پستان طولانی بوده و در نتیجه مدت زمان بیشتری با سرطان و عوارض و پیامدهای آن دست به گریبان هستند. از این رو انجام اقداماتی در جهت شناسایی عوامل موثر بر کیفیت زندگی این مبتلایان ضروری به نظر می رسد.روش کار: مطالعه حاضر یک مطالعه مقطعی - تحلیلی بوده که به منظور بررسی عوامل موثر بر کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان پستان بر روی 119 بیمار مبتلا، در بخش شیمی درمانی بیمارستان نمازی شیراز انجام شده است. جمع آوری اطلاعات مربوط به کیفیت زندگی با استفاده از دو پرسش نامه QLQ-BR23, QLQ-C30 در طی دو ماه، از ابتدای دی ماه 1384 تا پایان بهمن ماه 1384 انجام شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش های تک متغیره ناپارامتریک و روش رگرسیون خطی چند متغیره صورت پذیرفت.نتایج: میانگین نمره کلی کیفیت زندگی در افراد تحت مطالعه 64.92 با انحراف معیار 24.28 تعیین شد. وضعیت شغلی، طول دوره بیماری، درجه تمایز یافتگی تومور، عملکرد جسمانی، احساسی، شناختی و هم چنین علایم بیماری نظیر خستگی، تهوع و استفراغ، درد، تنگی نفس، کاهش خواب، یبوست و مشکلات اقتصادی از جمله متغیرهایی بودند که در تحلیل تک متغیره ارتباط معنی داری با کیفیت زندگی نشان دادند (P<0.05). این در حالی است که با استفاده از تحلیل چند متغیره تنها ارتباطی معنی دار میان درجه تمایز یافتگی تومور، وضعیت شغلی، وضعیت یائسگی، تنگی نفس و مشکلات اقتصادی با کیفیت کلی زندگی مشاهده گردید (P<0.05).نتیجه گیری: با توجه به نتایج حاصله به نظر می رسد انجام حمایت های اقتصادی از سوی دولت و انجام اقداماتی در جهت تشخیص بیماری در مراحل اولیه، در ارتقا کیفیت زندگی این بیماران موثر خواهد بود.

زمینه و هدف: کیفیت زندگی کاری از عوامل مؤثر ارتقا و حفظ معلمان در شغلشان است. هدف این پژوهش طراحی و اعتبارسنجی پرسشنامه کیفیت زندگی کاری معلمان است. روش کار: در این پژوهش از رویکرد اکتشافی متوالی (مدل تدوین ابزار) استفاده و در مرحله کیفی با روش مصاحبه نیمه ساختار شاخص های کیفیت زندگی کاری معلمان شهرستان کرج در سال تحصیلی 95-94 شناسایی شدند. 12 معلم (9 مرد و 3 زن) به روش نمونه گیری هدفمند در مصاحبه نیمه ساختار شرکت کردند. داده های به دست آمده از مرحله کیفی پژوهش با استفاده از فنون اشتراوس و کربین کدگذاری شده و بر اساس این درون مایه ها پرسشنامه کیفیت زندگی کاری معلمان طراحی و در مرحله کمی رواسازی شد. یافته ها: روایی صوری با استفاده از نظر پنج متخصص و روایی محتوا با استفاده از شاخص روایی محتوا تأیید شد. سپس 760 معلم (387 زن) در نواحی چهارگانه شهر کرج به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب و به پرسشنامه های محقق ساخته کیفیت زندگی کاری معلمان و کیفیت زندگی کاری والتون پاسخ دادند. برای بررسی روایی سازه پرسشنامه، این نمونه به دو زیرنمونه مساوی، تقسیم و روی یکی از این نمونه ها، به تصادف، تحلیل عاملی اکتشافی انجام و هشت عامل استخراج شد که در تحلیل عاملی تأییدی بر نمونه دوم با شاخص های برازش مطلوب تأیید شد. روایی همگرای پرسشنامه کیفیت زندگی کاری معلمان با محاسبه همبستگی آن با پرسشنامه کیفیت زندگی کاری والتون (0/01>P) و پایایی پرسشنامه نیز با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (0/74 تا 0/88) تأیید شد. نتیجه گیری: پرسشنامه ساخته شده، با توجه به طراحی آن در بافت شغلی معلمان ایرانی، با 54 گویه ابزار مناسبی برای سنجش کیفیت زندگی کاری آنهاست.

مقدمه: پرسش نامهEORTC QLQ-CR29 توسط کارگروه کیفیت زندگی EORTC (European organisation for research and treatment of cancer) به طور اختصاصی برای بررسی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال CRC) یا (Colorectal cancer طراحی شده است. مطالعه حاضر با هدف اعتبارسازی زبان شناختی پرسش نامه (29Quality of life questionnaires-colorectal) QLQ-CR29 و تعیین خصوصیات سایکومتریک آن در جامعه ایرانی فارسی زبان انجام شد.روش ها: این مطالعه از نوع اعتباریابی زبانشناختی بود. ترجمه پرسش نامه QLQ-CR29 طبق روش استاندارد Forward-backward translation انجام شد. پس از انجام مطالعه راهنما در 15 بیمار، پرسش نامه QLQ-CR29به همراه پرسش نامه های EORTC QLQ-C30و فهرست علایم ام. دی. اندرسون MDASI) یا (M.D. Anderson symptom inventory توسط 100 بیمار مبتلا به CRC تکمیل شد و خصوصیات سایکومتریک آن مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها: تعداد 100 بیمار مبتلا به CRC در مطالعه اصلی شرکت کردند؛ میانگین سنی آن ها 13.9±60.4 سال بود و 64 درصد آنان مذکر بودند. Cronbach’s alpha کل پرسش نامه QLQ-CR29برابر با 0.89 و Cronbach’s alpha ابعاد پرسش نامه از 0.65 تا 0.98 متغیر بود. در تمامی شاخص های چند موردی، ضریب همبستگی هر مورد با شاخص مربوط بیش از 0.4 (0.7-0.9) بود. بین شاخص های عملکردی پرسش نامه QLQ-CR30و 11 شاخص پرسش نامه QLQ-CR29 رابطه متوسط تا قوی و معنی داری وجود داشت (0.301£r£0.667) همچنین در بسیاری از موارد، بین شاخص های پرسش نامه QLQ-CR29و نمره شدت علایم و نمره اثر علایم بر کیفیت زندگی از پرسش نامه MDASI رابطه وجود داشت (0.265£r£0.585).نتیجه گیری: طبق نتایج مطالعه حاضر، خصوصیات سایکومتریک نسخه فارسی ضمیمه EORTC QLQ-CR29در جامعه ایرانی قابل قبول است و این پرسش نامه می تواند در مطالعات آینده جهت بررسی دقیق تر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به CRC مورد استفاده قرار گیرد.

مقدمه: پرسشنامه های EORTC QLQ-BR45 و QLQ_BR42 با اضافه شدن 22 و19 سوال به ابزار QLQ-BR23 جهت اندازه گیری کیفیت زندگی در مبتلایان به سرطان پستان تنظیم شده اند. هدف مطالعه حاضر ارزیابی اعتبار ساختاری نسخه فارسی ترجمه شده ی پرسشنامه های QLQ-BR45, QLQ-BR42 می باشد. روش مطالعه: پس از تأیید نسخه نهایی ترجمه شده فارسی پرسشنامه EORTC QLQ-BR45، 480 بیمار جهت بررسی روانسنجی ابزار وارد مطالعه شدند. جهت بررسی وضعیت نقش و نمره دهی کلی و خرده سنجش های پرسشنامه های QLQ-BR45 و QLQ-BR42 آنالیز عاملی تأییدی انجام شد. از آنجا که شاخص های محاسبه شده از نظر آماری در حد قابل قبولی نبودند، شاخصهای اعتبارسنجی 22 و 23 سوال تشکیل دهنده ی ابزار QLQ-BR45 بصورت مجزا مورد بررسی قرار گرفتند تا بتوان سیستم نمره دهی مناسبتری برای پرسشنامه های مذکور ارائه شود. نتایج: در برازش مدل تحلیل عاملی تأییدی ابزار EORTC QLQ-BR45 مقدار شاخص های RMSEA, NFI, NNFI, CFI به ترتیب 099/ 0 516/ 0، 638/ 0 و 676/ 0 بودند. این شاخصها در آنالیز عاملی تأییدی ابزار QLQ-BR42 به ترتیب 111/ 01، 472/ 0، 6/ 0 و 646/ 0 بودند. در آنالیز عاملی ابزار QLQ-BR23، مقدار شاخصهای NFI, NNFI, RMSEA و CFI به ترتیب 830/ 0، 886/ 0، 909/ 0 و 061/ 0 و در مورد 22 گزینه ی اضافه شده به ترتیب برابر با به ترتیب 853/0، 917/0، 913/0 و 07/0 بود که همگی موید قابل قبول بودن برازش مدل بودند. نتیجه گیری: مطالعه حاضر نشان داد که 45 آیتم موجود در ابزار EORTC QLQ-BR45 برازش مناسبی در مدل ترکیبی عاملها ندارد. لذا بجای ادغام دو بخش مذکور استفاده از ابزار 22 سوالی جدید به عنوان ابزار جدید در بررسی کیفیت زندگی مبتلابان به سرطان پستان پیشنهاد می شود.

زمینه و هدف: مطالعات نشان می دهد که میزان ناباروری رو به افزایش است. زوجین نابارور مشکلات بسیاری را در زندگی خود تجربه می کنند. اندازه گیری کیفیت زندگی سبب می شود تا مسوولین بهداشتی با آگاهی از نیازهای آنان، بتوانند خدمات بهتری را به ایشان ارایه دهند. اندازه گیری کیفیت زندگی زوجین نابارور، به خصوص در ایران نیاز به پرسشنامه ای معتبر و پایا دارد. هدف از انجام این پژوهش، طراحی پرسشنامه ای معتبر و پایا جهت اندازه گیری کیفیت زندگی زوج های نابارور می باشد.روش بررسی: پژوهش حاضر، یک مطالعه اکتشافی است. در ابتدا، با مروری بر مطالعات و مصاحبه ها، مفهوم و ابعاد کیفیت زندگی زوج های نابارور تعریف و پرسشنامه کیفیت زندگی زوجین نابارور با 95 عبارت طراحی گردید. سپس شاخص اعتبار محتوای پرسشنامه با نظرات 10 متخصص در زمینه ناباروری و کیفیت زندگی و 10 زوج نابارور، مربوط بودن، واضح بودن و ساده بودن، بر اساس یک معیار 4 درجه ای تعیین گردید. اعتبار صوری پرسشنامه با نظرخواهی از 20 متخصص و زوج نابارور بررسی شد. اعتبار سازه (تحلیل عاملی)، با توزیع پرسشنامه طراحی شده در میان 150 زن و مرد نابارور اندازه گیری شد. برای اندازه گیری پایایی، از روش همسانی درونی (آلفای کرونباخ) و آزمون مجدد استفاده گردید.نتایج: در بررسی اعتبار محتوا، عباراتی که شاخص اعتبار محتوای آنها بیشتر از 79% بود در پرسشنامه حفظ گردید، لذا تعداد عبارات پرسشنامه به 79 عدد کاهش یافت. نتایج تحلیل عاملی، 7 عامل را در پرسشنامه نشان داد. به علاوه یافته ها، پایایی همسانی درونی (آلفای کرونباخ) عبارات را 0.95-0.71 و آزمون مجدد را 0.94-0.81، برای 7 عامل پرسشنامه نشان داد. در مراحل فوق 7 عبارت به علت کاهش بار عاملی و به دلیل تکراری بودن، حذف گردید و لذا عبارات پرسشنامه به 72 عدد رسید.نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاضر نشان داد که پرسشنامه کیفیت زندگی زوجین نابارور با 72 عبارت از نوع لایکرت معتبر و پایا می باشد. با توجه به کمبود پرسشنامه معتبر و پایا جهت اندازه گیری کیفیت زندگی زنان و مردان نا بارور در جامعه ایران، بکارگیری این پرسشنامه می تواند مفید یاشد. با توجه به اهمیت این پرسشنامه، اندازه گیری سایر انواع اعتبار مانند اعتبار ممیزی و همزمان پیشنهاد می شود. 

مقدمه و هدف: اخیرا ارزیابی جامع وضعیت مبتلایان به سرطان اهمیت ویژه ای پیدا کرده و از ارزیابی سنتی پیامدهای زیست پزشکی فراتر رفته و بررسی تاثیرات بیماری بر کیفیت زندگی بیماران را نیز در برگرفته است. سازمان اروپایی تحقیقات و درمان سرطان به منظور ارزشیابی اثرات بیماری و درمان بر زندگی روزمره مبتلایان به سرطان پرسشنامه ای مشتمل بر 30 سوال فراهم نموده است. این پرسشنامه به زبان های متعددی ترجمه شده و در بسیاری از کشورها مورد استفاده قرار گرفته است، اما تاکنون رواسازی ویرایش سوم نسخه فارسی این پرسشنامه در ایران انجام نشده است. این مطالعه با هدف تعیین روایی و پایایی پرسشنامه 30 سوالی سنجش کیفیت زندگی در مبتلایان به سرطان انجام شده است.مواد و روش ها: مطالعه حاضر، مطالعه ای تحلیلی است که به منظور تعیین روایی و پایایی ویرایش سوم پرسشنامه سنجش کیفیت زندگی روی نمونه ای از مبتلایان به سرطان پستان صورت گرفته است. پرسشنامه مورد نظر برای کلیه افراد مراجعه کننده به بخش شیمی درمانی بیمارستان نمازی شیراز در فاصله زمانی 1/10/1384 لغایت 30/11/1384 تکمیل و نهایتا از بین این تعداد 132 نفر به روش تصادفی ساده انتخاب شدند. پایایی با استفاده از تعیین ثبات داخلی (ضریب آلفای کرونباخ) حیطه های چند سوالی ارزیابی شد. ضریب همبستگی پیرسون برای تعیین روایی سازه (روایی همگرایی و تمایز) مورد استفاده قرار گرفت. روایی بالینی با مقایسه گروههای شناخته شده با استفاده از آزمون آنالیز واریانس و کروسکال والیس تعیین گردید. کلیه محاسبات با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شد.یافته ها: در تحلیل پایایی پرسشنامه، بیشتر حیطه ها از پایایی مناسب (ضریب آلفای کرونباخ 0.7<) برخوردار بودند، به جز سه حیطه خستگی، درد، تهوع و استفراغ که دارای پایایی قابل قبول تشخیص داده شدند. تمام حیطه های چند سوالی دارای روایی همگرایی مناسب بودند (r>0.4). روایی تمایز در تمام سوالات به جز سوال 4 حیطه عملکرد جسمانی مشاهده شد. نتایج مقایسه گروههای شناخته شده نیز نشان داد که بیماران با درجه بالاتر، عملکردهای ضعیف تر و علایم بیشتری از بیماری را بر اساس پرسشنامه گزارش کردند.نتیجه گیری: سومین نسخه فارسی پرسشنامه 30 سوالی سنجش کیفیت زندگی در مبتلایان به سرطان ابزاری پایا و معتبر است و می تواند در تحقیقات اپیدمیولوژیکی و بالینی سرطان مورد استفاده قرار گیرد.

هدف: این مطالعه، با هدف ترجمه پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت-100 به زبان فارسی و ارزیابی روایی و پایایی نسخه ترجمه شده، انجام شد.روش بررسی: در این مطالعه استانداردسازی و اعتبارسنجی، از روش پیشرو-پسرو جهت ترجمه پرسشنامه استفاده شد. در مطالعه مقدماتی، از یک نمونه 60 نفری از دانشجویان برای ارزیابی تکرارپذیری و همچنین روایی هم زمان بهره گرفته شد. سپس، 500 فرد سالم و 500 فرد معلول به صورت چندمرحله ای، به تصادف انتخاب شدند. پایایی درونی نسخه فارسی پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت-100 با استفاده از آلفای کرونباخ در این نمونه مورد ارزیابی قرار گرفت. علاوه بر این، برای سنجش روایی تشخیصی این ابزار، یک مدل رگرسیون خطی چندگانه به کار رفت.یافته ها: نتایج آزمون-بازآزمون مطالعه مقدماتی نشان داد که نسخه فارسی پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت-100 قابلیت تکرارپذیری قابل قبولی دارد (ضرایب همبستگی درون گروهی تمامی شش بعد بالاتر از 0.7 بود). همچنین محاسبه ضرایب هم بستگی ابعاد مختلف دو پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت-100 و کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت-فرم کوتاه، روایی همزمان رضایت بخشی را نشان داد. تحلیل داده های 500 فرد سالم و 500 فرد معلول آشکار ساخت که تمامی ابعاد پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت-100 ترجمه شده، حداقل مقدار قابل قبول برای پایایی درونی را احراز نموده اند. نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان دهنده روایی تشخیص قابل پذیرشی برای تمامی ابعاد این ابزار به غیر از بعد معنوی بود.نتیجه گیری: نسخه فارسی پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت-100 روایی و پایایی رضایت بخشی برای ارزیابی کیفیت زندگی فارسی زبانان دارد. تحقیقات بیشتر در خصوص بعد معنوی توصیه می شود.